İş Sözleşmesinin Feshi: Geçerli, Haklı ve Haksız Fesih Halleri
4857 sayılı İş Kanunu ve Yargıtay kararları ışığında iş sözleşmesinin feshi türlerini; geçerli, haklı ve haksız fesih başlıklarında, tarafların hak ve yükümlülükleriyle birlikte özetliyoruz.
1. Geçerli Nedenle Fesih Nedir?
Geçerli neden; işçinin yetersizliği, davranışları veya işyerinin gerekleri gibi durumlara dayanır ve belirsiz süreli iş sözleşmeleri için geçerlidir.
İşverenin sağlaması gerekenler:
- Fesih nedenini yazılı bildirmek (İK m.19)
- İşçiden savunma almak (İK m.19/2)
- Feshin objektif ve ölçülebilir olması
Örnekler: performans düşüklüğü, işyerinde huzuru bozan davranışlar, iş organizasyonu değişikliği vb.
2. Haklı Nedenle Derhal Fesih (İşveren)
İşveren, 4857 m.25 kapsamında ağır ihlallerde bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir.
- Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık
- Sağlık sebepleri
- Devamsızlık
- Zorlayıcı sebepler
Not: İşverenin haklı feshi halinde işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz.
3. İşçinin Haklı Nedenle Fesih Hakkı
İşçi, 4857 m.24 uyarınca bazı durumlarda derhal feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanabilir.
- Ücretin ödenmemesi
- Cinsel taciz
- Sağlıksız çalışma koşulları
- Hakaret, şiddet
4. Geçersiz Sayılan Fesih Nedenleri
İK m.18’e göre aşağıdaki gerekçelerle fesih geçersizdir:
- Sendikal faaliyet
- Hastalık izni süresi dolmadan fesih
- Irk, din, cinsiyet vb. ayrımcılık
- Yasal hakların kullanımı
- Gebelik ve doğum
5. İşe İade Davası ve Süreci
Şartlar: en az 6 ay kıdem, 30 işçi barajı, belirsiz süreli sözleşme.
Süreç: fesihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvuru; olumsuzlukta 2 hafta içinde dava.
Sonuçlar: işe başlatılmama halinde 4–8 ay ücreti tutarında tazminat; boşta geçen süre için en çok 4 ay ücreti.
6. Savunma Alınması Zorunlu mu?
İK m.19: Davranış veya verime dayalı fesihlerde savunma hakkı tanınmalıdır. Savunma alınmaması feshi geçersiz kılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
- İşveren gerekçesiz fesih yapabilir mi? Hayır.
- Savunma alınmadan fesih geçerli mi? Genellikle hayır.
- İşçi haklı nedenle ayrılırsa tazminat alabilir mi? Evet.
- Geçerli fesihte tazminat olur mu? Usule aykırılık varsa olabilir.
- İşe iade için süre nedir? 1 ay arabulucu, olumsuzlukta 2 hafta dava.
